Een duik in Digitectuur
Ongeveer tien jaar geleden viel mij iets op. Organisaties investeerden volop in hun digitale strategie. Websites werden vernieuwd, apps ontwikkeld en online dienstverlening uitgebreid. Maar zodra diezelfde organisaties een nieuw gebouw gingen ontwikkelen of een bestaande locatie gingen verbouwen, leek die digitale ambitie ineens naar de achtergrond te verdwijnen.
Tijdens het ontwerpproces werd uitgebreid gesproken over architectuur, interieur, routing, duurzaamheid en functionaliteit. Allemaal belangrijke onderdelen van een goed ontwerp. Maar één vraag bleef opvallend vaak onbeantwoord:
“Hoe kan de digitale laag bijdragen aan een betere bezoekerservaring?”
Die observatie vormde de aanleiding voor wat ik later Digitectuur ben gaan noemen: het (vroegtijdig) meenemen van digitale toepassingen in het ontwerp van gebouwen, ruimtes en gebieden. De digitale laag is daarbij een wezenlijk onderdeel van de totale bezoekerservaring.
Het is belangrijk dat de ambitie, de ‘Why’, van een project eerst begrepen wordt, zodat vervolgens passende oplossingen ontwikkeld kunnen worden. Welke rol wil een organisatie vervullen? Wat moet een publieke plek betekenen voor de mensen die haar bezoeken? Een bibliotheek wil bijvoorbeeld lezen stimuleren, kennis toegankelijk maken en ontmoeting faciliteren. Een museum wil verhalen vertellen. Een stadhuis wil inwoners gastvrij ontvangen en ze verbinden met de relevante diensten.
Vanuit die ambitie krijgt ook Digitectuur vorm. Soms helpt de digitale laag bezoekers hun bestemming te vinden, bijvoorbeeld met persoonlijke routebegeleiding of meertalige informatie. In andere gevallen verrijkt ze de bezoekerservaring met interactieve verhalen of persoonlijke aanbevelingen. Ook kan Digitectuur medewerkers ondersteunen met reserveringssystemen en digitale informatievoorziening.
Architectuur en interieur geven vorm aan de fysieke omgeving. Digitectuur voegt daar een digitale dimensie aan toe die bezoekers helpt, informeert, verrast en verbindt.
“Architectuur vormt de fysieke omgeving. Digitectuur vormt hoe mensen die ervaren, begrijpen en gebruiken.”
Waarom timing telt: het Digitectuurproces
Digitectuur hoort vanaf de eerste ontwerpfase onderdeel te zijn van een project, niet pas wanneer het gebouw bijna gereed is. Toch ontstaat de aandacht voor de digitale laag vaak pas als de inrichting begint en vragen opkomen over schermen, stroomvoorzieningen, aansluitingen of digitale ondersteuning voor bezoekers. Op dat moment liggen veel ontwerpkeuzes al vast, waardoor oplossingen duurder, minder flexibel en lastiger te integreren zijn.
Door al vroeg na te denken over de gewenste digitale toepassingen, kunnen deze worden meegenomen in bouwkundige keuzes, infrastructuur, bekabeling, stroomvoorziening en interieurontwerp. Dat voorkomt onnodige aanpassingen tijdens de bouw en leidt vaak tot lagere realisatiekosten, minder faalkosten en een efficiënter bouwproces.
Het Digitectuurproces wordt vaak over het hoofd gezien, onderschat of te laat meegenomen. Drie vragen die organisaties zich vooraf zouden moeten stellen, zijn:
- Hoe kunnen digitale oplossingen onze organisatie helpen haar doelen efficiënter te bereiken?
- Hoe kunnen digitale oplossingen bijdragen aan een betere ervaring voor onze medewerkers?
- Hoe kunnen digitale oplossingen in ons gebouw bijdragen aan een betere ervaring voor onze bezoekers?
Wanneer vervolgens duidelijk is welke digitale toepassingen nodig zijn, kan worden bepaald welke technologie daar het beste bij past. Daarbij spelen betrouwbaarheid, veiligheid, duurzaamheid, beheer en aansluiting op de bestaande IT-infrastructuur een belangrijke rol.
Dat vraagt om een nauwe samenwerking tussen architecten, interieurontwerpers, opdrachtgevers, IT-specialisten en gebruikers. Juist wanneer deze disciplines vanaf de start samenwerken, ontstaan oplossingen die niet alleen technisch goed functioneren, maar ook de kwaliteit van de plek versterken.
"Alex heeft met zijn digitectuur een waardevolle bijdrage geleverd aan de uitverkiezing tot beste bibliotheek ter wereld!"
Digitectuur in de praktijk
Zo ging het ook in Den Helder, waar ik samen met includi, dat als adviseur betrokken was, werkte aan de nieuwe huisvesting van de bibliotheek. De wensen van de bibliotheekorganisatie werden door Mars Interieurarchitecten, in samenwerking met Van Veen Architecten, vertaald naar een interieurontwerp dat de bibliotheek transformeerde tot een publieke huiskamer.
Vanaf het begin werd daarbij ook de digitale beleving als volwaardig onderdeel van het ontwerp meegenomen. Daardoor sluiten digitale toepassingen naadloos aan op de manier waarop bezoekers en medewerkers de bibliotheek ervaren. Diverse digitale middelen helpen om de strategie van de bibliotheek te realiseren. Zo zorgt een interactieve pianotrap voor meer beleving in de kinderhoek, visualiseert een zorgvuldig geïntegreerd beeldscherm de duurzame energiestromen en maakt een gebruiksvriendelijk audiovisueel systeem van een gewone ruimte een bijzonder theater.
Door het digitectuurproces toe te passen, werd al vroeg nagedacht over de inzet van technologie. Dit zorgde voor veel meer rendement: tijdens de bouw werden kosten bespaard en na oplevering werd het gebruik direct omarmd.
Het resultaat is een bibliotheek waarin digitale voorzieningen vanzelfsprekend zijn verweven met het interieur en daardoor intuïtief, toegankelijk en inclusief zijn voor iedere gebruiker. Zo versterkt de digitale laag de dienstverlening én de sociale functie van de bibliotheek. Waar architectuur vorm geeft aan de fysieke omgeving, geeft Digitectuur vorm aan de manier waarop mensen die omgeving ervaren, begrijpen en gebruiken.
Fotografie School 7, Den Helder: Ruben van Vliet
Over Alex Talsma
Alex Talsma introduceerde ruim tien jaar geleden het begrip Digitectuur®, inmiddels een geregistreerd merk. Vanuit die visie adviseert hij organisaties over de integratie van de fysieke en digitale laag in gebouwen, ruimtes en publieke plekken.
Binnen de includi Academy verzorgt Alex de workshop ‘Ontdek hoe Fysiek en Digitaal Samenkomen’ waarin hij laat zien hoe digitale toepassingen vanaf de eerste ontwerpstappen kunnen bijdragen aan toekomstbestendige publieke plekken.
Ontdek onze inclusieve plekken
