Het Warenhuis Oss

Op de locatie van een voormalig warenhuis werd in Oss het Walkwartier gerealiseerd: een nieuw stedelijk gebied waar wonen, winkels en horeca samenkomen. Het overkoepelende architectonische plan is ontworpen door Dok Architecten. Binnen dit gebied was er behoefte aan een culturele plek met een centrale publieke rol: Het Warenhuis.

Daar werken onder één dak culturele en educatieve organisaties samen aan een rijk en toegankelijk aanbod voor de stad. De Bibliotheek (NOBB), het Historisch Informatie Centrum Oss, Centrummanagement Oss, het Toeristisch Informatiepunt, Global Goals Oss en het Hooghuis wonen samen binnen deze nieuwe plek.

De opdracht was om deze verschillende organisaties, ieder met een eigen identiteit en manier van werken, samen te brengen binnen één gebouw met beperkte ruimte. Het Warenhuis moest geen optelsom van functies worden, maar een samenhangende plek die uitnodigt tot ontmoeting, leren en verblijf.

De gebruikers van Het Warenhuis waren vanaf het begin nauw betrokken bij het ontwerpproces. Via verschillende workshops en gebruikersonderzoek brachten we hun wensen, behoeften en sociale en functionele ambities in kaart. De resultaten werden vastgelegd in een lookbook, waarin ideeën, referenties en ambities samenkomen.

Het rijke industriële verleden van Oss speelde daarbij een belangrijke rol. Voordat we dit vertaalden naar een ontwerp, wilden we begrijpen hoe industriële logica en ruimtelijke structuren doorwerken in de beleving van een plek en hoe deze gelaagdheid zich vertaalt in een hedendaags interieur. Daarom reisden we voor aanvullend onderzoek af naar Duitsland, waar voormalige fabrieksterreinen zijn getransformeerd en hergebruikt.

Op basis van dit onderzoek kwamen we tot een duidelijke conclusie: deze omgevingen zijn oorspronkelijk ontworpen voor rationele processen in plaats van voor mensen. Dat levert een heldere proceslogica op, maar vaak ook een minder voorspelbare, soms onlogische ruimtelijke opbouw – met onverwachte routes, bijzondere verhoudingen en ogenschijnlijk vreemde overgangen. Juist die ruimtelijke onlogica bleek de sleutel tot verrassing en beleving en hebben we daarom bewust toegepast in het interieur van Het Warenhuis.

Om invulling te geven aan deze bevinding ontwikkelden we – samen met het Historisch Informatie Centrum Oss – een fictief industrieel proces, geïnspireerd op Oss als industriestad en het rijke lokale industriële verleden. Elementen uit uiteenlopende industrieën komen hierin samen. Van tapijt en food tot logistiek en farmacie: karakteristieke onderdelen uit deze werelden zijn aaneengeschakeld tot één nieuw proces, als het ware de fabriek van Oss. Dat verklaart interieurelementen zoals de oven, de proefbakkerij, kratten en pallets, en kasten met buizen en leidingen. De karakteristieke productielijn van de voedselindustrie – van levering tot verkoop – is daarbij vertaald naar de ruimtelijke beleving.

Het resultaat is een industrial all-inclusive experience: een gelaagd interieur waarin routing en zonering voortkomen uit één samenhangend industrieel narratief en uiteenlopende vormen van gebruik mogelijk zijn, zonder de openheid van het gebouw te verliezen. Het Warenhuis fungeert daarmee als een stedelijke huiskamer met een hoge belevingswaarde: een plek vol onverwachte hoeken, doorgangen en doorkijkjes, waar routes zich ontvouwen, oude verhalen en nieuwe functies samenkomen en waar wordt uitgenodigd om te dwalen, te verblijven en nieuwe herinneringen te maken.